Home SGMzelf Geneatoom GRISWin GenDaWin uitleg LGA

Genealogische Atoomtheorie
door Arie Marchal  06-02-1997


oorspronkelijke versie: 30-01-1996
ook gepubliceerd in GRISNEWS.004 dd 11-sep-1996

Resumé
Loop ik een rijksarchief of zelfs het lokaal van Stichting Geschiedkunde de Maaskentj te Stein binnen dan zie ik een Genealogische Wereld. (Noot: ik realiseer me volledig dat deze lokaliteiten meer dan alleen maar bruikbaar zijn voor genealogen. Net als de te presenteren theorie zijn ook andere disciplines als historie en menswetenschappen gediend met dit geheel) Kijk ik in deze wereld dan zie ik veel GENEASTOF. Hieronder versta ik de diverse archivalia zoals DTB boeken, gichtregisters, notariaten etc. Onderzoeken we een zo’n GENEASTOF dan blijkt dat daarin vele GENEAMOLECULEN zitten. Een voorbeeld hiervan is een ingeschreven doop. Binnen zo’n GENEAMOLECUUL kunnen we net als in de chemie weer diverse GENEATOMEN onderscheiden. De uitwerking hiervan en de kunst van het ontleden van GENEAMOLECULEN in de basiseenheden verder te noemen GENEATOMEN zal in dit geschrift behandeld worden. Ik hoop hiermee de wetenschap een klein stapje vooruit te helpen. De scheikunde is ook pas goed gaan draaien toen de atoomtheorie gelanceerd was.
Inleiding

De sinds ca 1982 opgedane ervaring met het proberen vast te leggen van genealogische informatie heeft geleid tot het inzicht om eens zeer kritisch te kijken naar de opzet van de diverse systemen. Daartoe is gekeken naar diverse genealogische programma’s en natuurlijk ook naar de door de Stichting Geschiedkunde de Maaskentj (S.G.M.) te Stein zelf ontwikkelde software. Nadat in 1982 de basis van het stamboomprogramma GIS (Genealogisch informatie Systeem) is gelegd, is in 1988 begonnen met het vastleggen van genealogische bronnen zoals kerkelijke registers, BS etc. Dit gebeurde met het GRIS systeem (Genealogisch Registratie en Informatie Systeem). In 1994 is om naar grotere verbanden te gaan het SOS (Systematisch onderzoek Systeem) in de lucht gekomen. In 1995 is dit uitgebreid en is het LAPIS systeem (Limburgs Archief Publieksgericht Informatie Systeem) opgezet. De kreet LAPIS is ook een knipoog naar Stein (Lapis is steen in het latijn), de bakermat van veel genealogische aktiviteiten.
Al deze ontwikkelingen zijn nu opgenomen / vervangen in / door het GenDaWin database systeem.

Theorie
In de GENEALOGISCHE ATOOMTHEORIE wil ik de kleinste eenheid van genealogische informatie definiëren zijnde het GENEATOOM. Het GENEATOOM kunnen we beschouwen als een punt in de vierde dimensie. Het GENEATOOM bestaat uit de volgende vier entiteiten
bullet1 Wie
bullet2 Wat
bullet3 Waar
bullet4 Wanneer

Alle vier deze onderdelen zijn nodig om compleet te zijn. Onvolledige informatie is ook mogelijk maar als er slechts één bekend is, is dit onvoldoende om zinvol te zijn.

Het volgende niveau van genealogische informatie is een GENEAMOLECUUL. Een GENEAMOLECUUL is een combinatie van een of meerdere GENEATOMEN.

Een voorbeeld van een GENEAMOLECUUL is een doop die in een register is ingeschreven. Hierbij zijn de Waar en Wanneer entiteit van de verschillende GENEATOMEN gelijk doch is natuurlijk de Wie en als Wat entiteiten verschillend. Bij een GENEAMOLECUUL hoort ook steeds de bron vermeld te zijn. Als de inschrijver van het GENEAMOLECUUL zich niet expliciet noemt, kan er toch binnen een GENEAMOLECUUL ook een impliciete GENEATOOM aanwezig zijn. Bijvoorbeeld uit het handschrift blijkt dat een bepaalde persoon dit ingeschreven heeft.

Willen we nu naar een ideaal systeem om genealogische gegevens van een persoon in op te slaan ( en van daaruit onderzoek te doen of "stambomen" te kunnen maken), dan moeten we ons realiseren dat het leven van een mens met een serie GENEATOMEN is te beschrijven. Dit zijn er dus meer als drie die vaak gehanteerd worden. Ik bedoel hier dus geboorte, huwelijk en overlijden. Maar allerlei aktiviteiten van een persoon die vastgelegd zijn in bronnen zijn te gebruiken als GENEATOMEN van deze persoon.

Zo kunnen soms van een persoon slechts een of enkele GENEATOMEN bekend zijn. Het komt natuurlijk ook voor dat een persoon tientallen keren voorkomt in een notarieel archief, of in een gicht register of in een kadaster o.i.d.

Ik realiseer me nu ook dat deze benadering ook in andere wetenschappelijke disciplines mogelijk is. Te denken valt aan geschiedenis en menswetenschappen. Alvorens in een volgend artikel deze kennis te combineren met de theorie van Codd uit 1969 over relationele databases wil ik een genealogisch voorbeeld geven van de toepassing van deze theorie.

Laten we beginnen met het GENEAMOLECUUL van een eenvoudige doop te Stein in 1726 zoals deze in het doopregister is opgetekend. 7 augusti baptisatus est Samuel filius legitimus Laurentii marschal et Maria hellebrants conjugum, susceptores joes hellebrants et barbara meijers.

De verschillende GENEATOMEN die hierin aanwezig zijn opgenomen in de volgende tabel

TABEL 1

Wie

Als wat

Waar

Wanneer

Samuel Marschal dopeling Stein 7 augustus 1726
Laurentius Marchal vader van de dopeling Stein 7 augustus 1726
Maria Hellebrants moeder van de dopeling Stein 7 augustus 1726
Johannes Hellebrants doopgetuige Stein 7 augustus 1726
Barbara Meijers doopgetuige Stein 7 augustus 1726
Dit GENEAMOLECUUL is nog eenvoudig. De kunst is om ook ingewikkelde GENEAMOLECULEN op de juiste manier te ONTLEDEN.
TABEL 2

Wie

Als wat

Waar

Wanneer

Rut Gubbels schepene Stein 29 december 1699
Jan van Mulken schepene Stein 29 december 1699
Christoffel Marschal partij Stein 29 december 1699
Geurt Franken wederpartij Stein 29 december 1699
Renke Haegmans rijgenoot Meerserveldt 29 december 1699
De entiteiten van de atomen gaan we nu nader bekijken.
ALS WAT entiteit

Deze entiteit is nader uit te splitsen in een eigenschap en een verwijzing. Zo is het natuurlijk aardig dat iemand getrouwd is doch het wordt door de verwijzing naar de andere partij pas echt interessant.
In een alswattabel moet dus een dynamische koppeling komen met een personentabel. Ook met een plaatstabel, of mogelijk beroeptabel moet mogelijk zijn.
N.B. Als alleen de bronnen vastgelegd worden, dan kunnen we de hier bedoelde verwijzing weglaten.

WIE entiteit
Deze entiteit moet verwijzen naar een naamtabel. Dit bevat de achternaam en voornamen van de personen die in de geneatomen bedoeld zijn. Deze tabellen wordt weer gekoppeld aan een standaard namen en standaard voornamen tabel. Meer niet.
WAAR entiteit
Hierin moet de plaats opgenomen worden waar de entiteit betrekking op heeft. Dus doop in Elsloo en in het geneamolecuul staat dat de doop in Stein is ingeschreven. Ook de lokale plaats moet opgenomen worden bijvoorbeeld Meerserveldt maar ook de standaardnaam en de plaatsnaam zoals die nu is.
WANNEER entiteit
We geven op de tijdas een punt aan. We nemen de nu gebruikelijke gregoriaanse tijdrekening. Als een tijdstip niet bekend is geven we een zo klein mogelijk gebied aan op de tijdas. Bijvoorbeeld tussen 1550 en 1600.
GENEAWERELD
Hoe kunnen we de GENEAWERELD nu voorstellen. Dit kunnen we d.m.v. een viertal lagen.
bullet GENEAWERELD
Hierin vinden we bijv RAL,Archief Heerlen,Roermond etc. In deze onderdelen van de GENEAWERELD vinden we
bullet GENEASTOF
Dit bevat bijv archivalia, zoals DHO Stein 1680-1715, Gichtregister inventaris 42 Stein, notariaat etc. Hierin zitten
bullet GENEAMOLECULEN
Dit is bijv een ingeschreven doop of een gicht of een overdracht bij een notaris. Zo’n aktiviteit is weer opgebouwd uit
bullet GENEATOMEN
Bijv een persoon als dopeling, of als vader, moeder etc. Of een schepene bij een gicht of een rijgenoot genoemd in een gicht. Of een partij of wederpartij bij een overdracht. Of de notaris zelf.

N.B.
Personen waarvan de gegevens niet compleet zijn moeten ook opgenomen kunnen worden. Bijvoorbeeld met een geboortedatum die voor de GENEAMOLECUUL datum ligt. Mocht ook een geboorteplaats ontbreken dan hier een unieke fictieve plaats invoeren. Later is dan d.m.v. selekties de zaak bij elkaar te zoeken en ontstaan nieuwe inzichten.
Werkend met een suggestie van Mart Pfeifer bleek het nuttig te zijn om onderscheid te maken tussen passieve en actieve geneatomen. Bij actieve geneatomen is iemand persoonlijk aanwezig geweest. Van passieve geneatomen is sprake als dat niet het geval is. Zie bijvoorbeeld de rijgenoot van tabel 2.

Tot slot
De levensloop van één persoon is dus te beschrijven door een synthese van zijn geneatomen met de geneatomen van de aan zijn geneatomen gerelateerde personen.

Terug naar homepage